Elektrikli Motorlar ile İlgili Tanım ve Bilgiler

Yapı Büyüklüğü: Asenkron motorların tabandan mil eksenine olan H (mm) yüksekliği, motorun standart yapı büyüklüğünü gösterir.. Bu eksen yüksekliğine motorun gövde büyüklüğü de denir.

Yapı Biçimleri (IM)

Yapı biçimleri standartlaştırılmıştır.

Başlıca beş yapı biçimi vardır.

  • Ön kapaklı, ayaklı tipler (B3)
  • Ayaklı ve flanşlı tipler (B35 ve B34)
  • Ayaksız, flanşlı tipler (B5 ve B14)
  • Ayaklı, ön kapaksız tipler (B15)
  • Ayaksız, ön kapaksız tipler (B9)

Çok kullanılan türler B3, B34, B35, B5, B14 tipleridir. Yapı biçimleri ve kurulma düzeni şematik olarak gösterilmiştir.

Anma değerleri: Bir motorun normal çalıştırma koşulları için verilen ve etiketinde belirtilen elektriksel ve mekaniksel büyüklüklerin sayısal değerlerinin tümüdür.

Giriş gücü, P1 : Motorun şebekeden çektiği güçtür. Birimi ‘W’ veya ‘kW’ dır.

Çıkış gücü (Anma gücü), PN: Anma gerilim ve frekansında tam yükte çalışan motorun milinden alınan mekanik güçtür. Birimi W veya kW’tır.

Anma akımı, IN: Anma gerilim ve frekansında, tam yükünde çalışan motorun şebekeden çektiği hat akımıdır.

Boşta çalışma: Anma gerilimi ve frekansında, milinde bir yük olmadan, motorun yüksüz çalışmasıdır.

Boşta çalışma akımı, Io: Motorun anma gerilim ve frekansında, boşta çalışmada şebekeden çektiği hat akımıdır.

Kalkış akımı (yol alma akımı), IA: Motora anma frekansında, anma gerilimi uygulandığında, henüz rotor hareketsiz durumdayken çektiği en büyük akım, motorun kalkış akımıdır.

Anma momenti, MN: Anma gerilim ve frekansında, tam yükünde çaılşan motorun milinde oluşan momenttir.

Kalkış momenti (Yol Alma Momenti), MA: Motora anma frekansında anma frekansında anma gerilimi uygulandığında, motor hareketsiz durumdayken (durma halinde) oluştruduğu ilk kalkış anındaki moment değeridir.

Devrilme momenti, MK : Motor, anma gerilimi ve anma frekansında çalışırken oluşan en büyük moment değeridir.Moment birimi Newton-metredir. Kısaca Nm şeklinde gösterilir.

İşletme türü (S=Service): Motorun belirlenen sürelerde değişmeyen bir veya daha çok sayıda belirli yük ile çalışma düzenidir. En çok kullanılan S1 şeklinde ifade edilen sürekli çalışma türüdür. İnter Motor Elektrik Motorları S1 işletme türünde çalışır.

Standart ortam koşulları: Sıcaklık +40 oC’ den fazla olmayan, yüksekliğin en çok 1000 metre (dahil) olduğu ve bağıl nem oranının %95’ten fazla olmadığı bir ortamın koşullarını ifade eder.Ortam sıcaklığının +40 oC’ den yüksek olması veya standart yükselti olan 1000 metrenin üzerindeki yerlerde çalışan motorun anma gücü azaltılır.

Mekanik koruma tipleri (IP) : Motorların gerilim altında bulunan kısımlarına dokunmak tehlikelidir. Diğer taraftan motorları, içerisinde yabancı katı cisimlerin ve suyun girmesine karşı korumak gerekir. Standartlara göre korumanın iki amacı vardır. Dokunmaya ve yabancı cisimlere karşı koruma, suya karşı koruma. Bu iki korumayı gerçekleştiren koruma türleri IP olarak ve izleyen iki rakam şeklinde gösterilir. Rakamlar büyüdükçe korumanın derecesi yükselir. Asenkron motor üretiminde yaygın koruma türleri IP54 ve IP55 mekanik koruma türleridir. İnter motorların koruma türü IP55’tir.

Sargı yalıtımı, yalıtım sınıfları: Asenkron motorların sargı yalıtımında kullanılan yalıtkan malzemelerin dayanımında en önemli etken sıcaklıktır. Sargını en sıcak noktası için verilen sınır sıcaklıklar aşınmadığında, sargı yeterli ömür süresini sağlar. Sınır sıcaklık her 10K aşıldığında motorun çalışma ömrü yarıya düşer. Asenkron motor sargıları genelde B, F ve bazen H yalıtım sınıfındadır.

İnter Motor Elektrik Motorları’nın yalıtımı F(155oC) sınıfıdır. Sıcaklık artışı B(80K)’dır.

Soğutma türleri (IC): Soğutma, motorda oluşan ve ısıya dönüşen kayıpların dış çevreye iletilmesidir. Soğutmada amaç, yalıtkan malzemelerin sıcaklığını izin verilen sınır değerlerin altında tutmaktır. Yapı büyüklüğü 56 olan motorların soğutma pervanesi yoktur. Serbest yayılım ile soğur. Yapı büyüklüğü 63’ten büyük olan motorlar, çelik saçdan yapılmış delikli muhafaza kapağı içinde çalışan soğutucu plastik bir pervane ile dış yüzeyden soğutulur. Bu soğutma şekli uluslar arası standartta IC 411 olarak gösterilir. İnter elektrik motorlarının soğutma türü IC411’dir.